In memoriam Jürgen Habermas

Jürgen Habermas is op 96-jarige leeftijd overleden (1929-2026).

Ergens in 2013-2015 was hij voor een lezing in Rotterdam (met co-referaten door Jos De Mul en Willem Schinkel). Ik ging erheen om hem een keer in levende lijve mee te maken nu het nog kon; hij was toen al zeer op leeftijd immers. Maar hij hupte fit het podium op en af. En hij reageerde vlot en met humor op de commentaren, kritieken en vragen die hij kreeg. Toen was ik definitief om. Al mijn waardering voor Habermas.

Als student daarentegen, schreef ik eens in een essay dat “als ik nog eens zou ontsporen, dat door Habermas zou komen”. Habermas benadrukt enorm het belang van blijven vertrouwen op rationaliteit. Gebreken en neveneffecten kunnen worden gecorrigeerd, want rationaliteit ontwikkelt zich. Dat is natuurlijk hoopgevend bedoeld. Maar de aanpak om een sluitend systeem uit te denken, waarin elke tegenwerping wordt ondervangen, vond ik toen eerder beklemmend. Ik ging om bij het optreden in Rotterdam, eigenlijk simpelweg door de kwinkslagen in de discussie, waardoor er voor mij wat ruimte kwam in heel zijn filosofie. De hoogste waardering voor Habermas en de nadruk op het streven naar gedeelde waarden voor leven en samenleven.